Narodowe Czytanie 2026 można mądrze zorganizować także w przedszkolu i klasach 1–3 — pod warunkiem, że nie próbujemy czytać dzieciom całego dramatu. „Dziady” Adama Mickiewicza nie są utworem przeznaczonym dla kilkuletnich odbiorców. Dlatego przygotowałam bezpłatny scenariusz oparty wyłącznie na krótkich, starannie wybranych fragmentach części II oraz na bliskich dziecku tematach: nocy, ciemności, niepewności, emocjach i sposobach odzyskiwania spokoju.
Do scenariusza dołączyłam gotowe pomoce dydaktyczne do wydruku: ilustracje dnia i nocy, karty pracy o emocjach i spokojnym śnie, portret Adama Mickiewicza, reprodukcje obrazów romantycznych, instrukcję efektownego doświadczenia oraz pamiątkowe zakładki.
Przedszkole i klasy 1–3
Scenariusz i pomoce PDF
Bezpłatne pobieranie
Narodowe Czytanie 2026 – jaka lektura i kiedy odbędzie się finał?
W 2026 roku lekturą ogólnopolskiej akcji Narodowe Czytanie są „Dziady” Adama Mickiewicza. To już 15. edycja wydarzenia popularyzującego klasykę polskiej literatury. Oficjalny finał zaplanowano na sobotę 5 września 2026 roku. Do wspólnego czytania mogą dołączać między innymi szkoły, przedszkola, biblioteki, domy kultury i inne placówki edukacyjne.
Pełne informacje o tegorocznej odsłonie, formularz zgłoszeniowy oraz oficjalne materiały są dostępne na stronie Narodowego Czytania 2026.
Data finału: 5 września 2026 roku
Autor: Adam Mickiewicz
Epoka: romantyzm
Propozycja dla najmłodszych: zajęcia wokół części II, motywu nocy i towarzyszących jej emocji
Czy „Dziady” nadają się dla przedszkolaków i uczniów klas 1–3?
Nie w całości i nie w formie tradycyjnego czytania. „Dziady” to wielowarstwowy dramat romantyczny, którego język, symbolika, obrzędowość oraz tematyka śmierci i cierpienia przekraczają możliwości poznawcze i emocjonalne większości dzieci w wieku przedszkolnym oraz wczesnoszkolnym. Wspólna akcja nie musi jednak oznaczać czytania całego utworu każdej grupie wiekowej w identyczny sposób.
W przygotowanym scenariuszu punktem wyjścia są dwa krótkie fragmenty części II. Pierwszy pozwala rozmawiać o ciemności, odgłosach, przewidywaniu i niepewności. Drugi — dotyczący płonącej kądzieli — staje się inspiracją do poznania dawnego przedmiotu, postaci Guślarza i prostego zjawiska fizycznego.
„Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, co to będzie, co to będzie?”
Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. II
Dzięki temu dzieci spotykają się z nazwiskiem Adama Mickiewicza, cytatem z polskiej klasyki i pojęciem romantyzmu, ale robią to poprzez ruch, obraz, rozmowę, emocje i doświadczenie. To wprowadzenie do kultury, a nie przedwczesna analiza lektury.
Co zawiera darmowy scenariusz Narodowego Czytania 2026?
Plik PDF ma 14 stron i obejmuje kompletny scenariusz oraz dziesięć ponumerowanych załączników, a także dwa arkusze pamiątkowych zakładek. Wszystkie elementy tworzą jedną spójną opowieść o nocy, emocjach, romantyzmie i pierwszym spotkaniu z „Dziadami” cz. II.
- Scenariusz zajęć krok po kroku — od krótkiej zabawy ruchowej z cytatem aż po podsumowanie i wręczenie zakładek.
- Ilustracje dnia i nocy — materiał do rozpoznawania pory doby i uzasadniania odpowiedzi.
- Ten sam pokój pokazany w dzień i w nocy — pomoc do porównywania, obserwacji światła, cienia i szczegółów.
- Karta pracy „Jakie emocje można czuć nocą?” — spokój, ekscytacja, tęsknota, strach i zmęczenie.
- Karta pracy o spokojnym śnie — dzieci wybierają i kolorują zachowania, które pomagają się wyciszyć.
- Portret Adama Mickiewicza — czytelna pomoc do krótkiego przedstawienia autora.
- Trzy obrazy z epoki romantyzmu — dzieła Caspara Davida Friedricha i J.M.W. Turnera ukazujące nocny pejzaż.
- Plansza „Płonąca kądziel – eksperyment Guślarza” — potrzebne przedmioty i instrukcja pokazu z torebką herbaty.
- Dwa wzory pamiątkowych zakładek — gotowe do wydrukowania, wycięcia i wręczenia uczestnikom.
Scenariusz do „Dziadów” cz. II dla dzieci – przebieg zajęć
Zajęcia można przeprowadzić w sali przedszkolnej, klasie, bibliotece lub świetlicy. Orientacyjny czas to 45–60 minut, zależnie od wieku dzieci, długości rozmowy oraz tego, czy nauczyciel zdecyduje się wykonać doświadczenie.
Jakie cele edukacyjne realizują zajęcia?
Scenariusz łączy edukację polonistyczną, emocjonalno-społeczną, przyrodniczą i artystyczną. Dzięki temu Narodowe Czytanie nie jest dla najmłodszych jedynie symbolicznym zdjęciem z książką, lecz prawdziwym doświadczeniem poznawczym.
Edukacja językowa
Działanie dziecka
Słucha krótkiego fragmentu, wyjaśnia jego sens i poznaje słowa „Guślarz” oraz „kądziel”.
Rozwija: rozumienie tekstu, słownictwo i umiejętność wypowiadania się.
Edukacja emocjonalna
Działanie dziecka
Rozpoznaje spokój, ekscytację, tęsknotę, strach i zmęczenie.
Rozwija: nazywanie uczuć, samoświadomość i empatię.
Myślenie i obserwacja
Działanie dziecka
Porównuje obrazy dnia i nocy, wyszukuje różnice oraz uzasadnia swój wybór.
Rozwija: spostrzegawczość, wnioskowanie i klasyfikowanie.
Kultura i sztuka
Działanie dziecka
Poznaje Adama Mickiewicza i ogląda nocne pejzaże romantyczne.
Rozwija: świadomość kulturową, kontakt ze sztuką i ciekawość literacką.
Edukacja przyrodnicza
Działanie dziecka
Obserwuje unoszenie lekkiego popiołu przez ogrzane powietrze.
Rozwija: zadawanie pytań, przewidywanie i rozumienie związków przyczynowo-skutkowych.
Jak dostosować scenariusz do przedszkola oraz klas 1–3?
Przedszkole
Skup się na: ruchu, ilustracjach, różnicach między dniem a nocą i podstawowych emocjach.
Wskazówka: używaj krótkich pytań, pozwól odpowiadać gestem i ogranicz informacje o epoce do jednego lub dwóch zdań.
Klasa 1
Skup się na: nazywaniu uczuć, wypowiedziach pełnymi zdaniami, kolejności zdarzeń i zapamiętaniu cytatu.
Wskazówka: poproś dzieci o uzasadnianie wyboru ilustracji i ułożenie własnej „recepty na spokojną noc”.
Klasa 2
Skup się na: nowym słownictwie, porównaniu obrazów oraz zależności między światłem a widocznością.
Wskazówka: dodaj krótką notatkę o Mickiewiczu i poproś o opis nocnego pejzażu kilkoma zdaniami.
Klasa 3
Skup się na: interpretacji nastroju, dawnych realiach i prostym wyjaśnieniu doświadczenia.
Wskazówka: uczniowie mogą samodzielnie sformułować wniosek z pokazu i porównać nastrój trzech obrazów romantycznych.
Co przygotować przed zajęciami?
- wydrukowany scenariusz dla prowadzącego;
- załączniki do pokazania dzieciom — wydrukowane lub wyświetlone na ekranie;
- po jednej karcie pracy nr 4 i 5 dla każdego dziecka;
- kredki oraz ewentualnie ołówki;
- wydrukowane i wycięte zakładki na zakończenie;
- do opcjonalnego doświadczenia: dwukomorową papierową torebkę herbaty, nożyczki, ceramiczny talerz lub inne żaroodporne podłoże oraz zapałki lub zapalniczkę — wyłącznie dla osoby dorosłej.
Pobierz darmowy scenariusz i pomoce na Narodowe Czytanie 2026
W jednym pliku otrzymasz kompletny scenariusz „Dziadów” cz. II dla dzieci, wszystkie karty i plansze oraz dwa wzory zakładek do wydrukowania.
Plik otworzy się na Dysku Google. Wybierz ikonę pobierania, aby zapisać PDF na urządzeniu.
Więcej materiałów na Narodowe Czytanie i do edukacji polonistycznej
Narodowe Czytanie 2026 – najczęstsze pytania
Jaka jest lektura Narodowego Czytania 2026?
Lekturą Narodowego Czytania 2026 są „Dziady” Adama Mickiewicza — jedno z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu.
Kiedy odbędzie się Narodowe Czytanie 2026?
Oficjalny finał Narodowego Czytania 2026 odbędzie się w sobotę 5 września 2026 roku. Placówki mogą zaplanować własne zajęcia i wydarzenia wokół tej daty, zgodnie ze swoim kalendarzem.
Czy „Dziady” można czytać przedszkolakom?
Cały dramat nie jest odpowiedni dla dzieci w wieku przedszkolnym. Można jednak wykorzystać bardzo krótkie, starannie dobrane fragmenty bez drastycznych treści i pracować z nimi poprzez ruch, ilustracje, rozmowę o nocy oraz emocjach.
Czy trzeba przeczytać dzieciom całe „Dziady” cz. II?
Nie. Scenariusz wykorzystuje tylko dwa krótkie fragmenty części II, które są punktem wyjścia do aktywności dostosowanych do wieku dzieci. Celem jest pierwsze, bezpieczne spotkanie z polską klasyką, a nie analiza całego utworu.
Co zawiera darmowy PDF na Narodowe Czytanie 2026?
PDF zawiera scenariusz, ilustracje dnia i nocy, porównanie pokoju w dwóch porach doby, dwie karty pracy, portret Adama Mickiewicza, trzy reprodukcje malarstwa romantycznego, instrukcję doświadczenia i dwa wzory zakładek.
Ile trwają zajęcia według scenariusza?
Warto przeznaczyć około 45–60 minut. Czas można skrócić, ograniczając rozmowę o malarstwie lub rezygnując z doświadczenia, albo wydłużyć o pracę plastyczną i samodzielne wypowiedzi uczniów.
Czy eksperyment „Płonąca kądziel” jest obowiązkowy?
Nie. Jest to dodatkowy pokaz, który można pominąć. Jeśli zostanie przeprowadzony, wykonuje go wyłącznie osoba dorosła, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i procedur obowiązujących w placówce.
Czy materiały są odpowiednie zarówno do przedszkola, jak i klas 1–3?
Tak. W przedszkolu warto położyć nacisk na ruch, ilustracje i nazywanie emocji. W klasach 1–3 można rozszerzyć zajęcia o opis obrazów, krótką informację o romantyzmie, pisemne wypowiedzi i samodzielne formułowanie wniosków.
Czy scenariusz i pomoce można pobrać za darmo?
Tak. Cały zestaw jest dostępny bezpłatnie w pliku PDF do wykorzystania podczas własnych zajęć edukacyjnych. Link do pobrania znajduje się w wyróżnionym polu powyżej.
Źródło informacji o terminie i lekturze: oficjalny serwis Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zakładka „Narodowe Czytanie 2026 – Dziady”, dostęp: 22 sierpnia 2026 roku.
